PKN
Hervormde Gemeente te Ruinerwold
 
Preek 8 oktober 2017 Preek 8 oktober 2017

Er stond laatst in Trouw een mooi artikel over schuld. Het ging over uitgestelde schuld. Dat wil zeggen dat de sporen van schuld heel lang blijven hangen en iedere keer weer naar boven komen. Bijvoorbeeld de slavernij waar Nederland flink aan heeft verdiend. Later de koloniën. Nederlands-Indië en wat zich bij de afhankelijkheid heeft afgespeeld. Hoe het lange tijd is verzwegen. Maar toch kwam het terug. Omdat de Indonesische soldaten die aan de kant van Nederland hadden gevochten onrecht werd gedaan. De treinkaping bij de Punt… Het duikt nog iedere keer weer op in het nieuws. En het duurt jaren, zo niet eeuwen voordat de schuld is verdwenen. Met de kennis van nu zijn in het verleden grote fouten gemaakt.
Er werden in het artikel in Trouw meer onderwerpen genoemd. De Joden die in de Tweede Wereldoorlog zijn weggevoerd en die niet meer terugkeerden. Hun bezittingen zijn deels ook door Nederlanders ingepikt. En de journalist merkte op dat er nog steeds rechtszaken worden gevoerd over Srebrenica. Die enclave die niet genoeg steun kon bieden aan de bevolking. En wat ook iedere keer weer opduikt is het misbruik in de Katholieke kerk. De daders die hun straf ontlopen…Maar ook dat niemand heeft ingegrepen.
En je kunt de lijst nog veel langer maken. De aardbevingen in Groningen vanwege de aardgaswinning. En misschien de klimaatverandering. Hadden we meer moeten doen om het te voorkomen? Of de slechte leefomstandigheden in Afrika, waardoor zoveel migranten proberen naar Europa te komen. Misschien blijkt over een aantal jaren dat wij schuldig zijn. En we wisten het wel, maar we hebben er niets aan gedaan.
En dan komt de eigenaar van de wijngaard zelf. Wat zal hij doen?
In de persoonlijke levenssituatie gaat ook regelmatig wat mis. Ouders die ernstig tekort zijn geschoten in de opvoeding van hun kinderen. Soms gaat een psycholoog terug naar het verleden om onverwerkte trauma’s naar boven te halen. En dan is het gemakkelijk om de ouders de schuld te geven van al het leed dat een kind is overkomen. Maar misschien hadden die ouders enorm hun best gedaan, maar waren ze niet bij machte… Wie draagt dan de schuld? Bij een echtscheiding? Bij een verkeersongeluk? Bij een foute behandeling in een ziekenhuis? Wie draagt de schuld? Het is niet altijd even duidelijk. Ja, achteraf, zeg je dan. Het had ander gemoeten.
Een rechter kan afwegingen maken. Verzachtende omstandigheden. Een rechter kan de slachtoffers aan het woord laten. Een rechter kan straf uitdelen. Maar ook een rechter kan niet ongedaan maken wat er is gebeurd. Zelfs als je achteraf zegt dat het fout was, dan nog…. Het slachtoffer, of de nabestaanden daarvan, die hebben het moeilijk. Die roepen om straf. De dader, of de ‘schuldige’ gaat soms ook gebukt onder wat er is gebeurd. En daarom blijft de schuld. Ook al zijn wij voor zover ik weet geen criminelen, geen moordenaars of inbrekers. Maar iets van schuld dragen we allemaal wel met ons mee. En dan komt de eigenaar van de wijngaard zelf. Wat zal hij doen?
 
Bij ‘schuld’ kun je soms heel letterlijk denken aan: Geld. Geleend geld dat terugbetaald moet worden. Bijna alle landen hebben geld geleend. Staatsschuld. Griekenland iets teveel. Nederland en Duitsland hebben het redelijk op orde. Maar ook gewone mensen hebben schulden. Hypotheken, studieschuld. Of minima die de huur niet meer kunnen betalen. Deurwaarders op de stoep. Geregistreerd als wanbetaler. Door de woningbouwvereniging op straat gezet. En als je net op straat bent gezet, vind dan maar eens een huis. Dan is er tegenwoordig iets van een ‘schone lei’ regeling. Als mensen daarvoor in aanmerking komen tenminste. Dan moet je wel eerst een adres hebben waar je woont. En drie jaar lang rondkomen van het absolute minimum valt niet mee. En dan nog: de schuld blijft.
De gevolgen van schuld zijn niet zomaar uit te wissen. Het gevoel zal altijd blijven. Dat je tekort geschoten bent. Dat je fouten hebt gemaakt. Dat je het anders had moeten doen. Had ik maar…. Alleen het helpt niet. Niks helpt. Dat is het lastige. Ja, de emoties krijg je misschien onder controle. En als je geluk hebt, dan denk je er niet zo vaak meer aan. Op den duur vergeet je.
Anderen blijven boos, verdrietig. Bij anderen blijft het geweten knagen. Dat gevoel van schuld. En misschien komt het later terug. Als je het niet meer verwacht had, dat dan toch ineens weer de herinnering boven komt. De herinnering aan de kindertijd. Of wat je in je jeugd hebt uitgespookt. Dingen kunnen heel lang blijven knagen. En dan komt de eigenaar van de wijngaard zelf. Wat zal hij doen?
 
In de katholieke kerk heb je de biecht. Dan kun je alles aan meneer pastoor vertellen. Je bidt een aantal ‘Onze Vaders’ en de schuld is vergeven. En in de Gereformeerde traditie had je aan het begin van de dienst het gebed om vergeving. Daar is later het Kyrië voor in de plaats gekomen. Het gebed voor de nood van de wereld.
Maar toen ik als predikant begon was er elke zondag het gebed om schuldvergeving. En direct daarna sprak je dan als dominee de genadeverkondiging uit. “Vergeving, vrijspraak en kwijtschelding van al onze zonden schenke ons de almachtige en barmhartige Heer”. En daarna kreeg je dan de 10 geboden te horen en een lange preek over zonde en genade/ En de oproep om voortaan goed te leven. Netjes, zoals het een Christen betaamt.
Ook het Avondmaal stond helemaal in het teken van de schuld. Als je ruzie met iemand had, dan kreeg je de zondag voorafgaande aan de Avondmaalsviering te horen dat je het eerst goed moest maken. Dan pas had je toegang tot brood en wijn. Want er wordt ook van jou wel iets gevraagd: Een poging om de schuld weg te nemen. Maar uiteindelijk is God het die vergeeft.
 
Wij zijn soms gewend om anderen de schuld te geven. Dat kan ook. Het ligt aan de regering. Of aan wat jou is aangedaan. Jij kon het niet helpen. De omstandigheden…. Je had geen keus. En misschien is dat ook waar. Het is in ieder geval toch goed om de schuld wel uit te spreken. Om erover in gesprek te gaan. Bij alles wat er mis is gegaan, of nog steeds misgaat. Praat erover. Die discussie moet je durven voeren. En misschien ontstaat er dan begrip bij die ander die het onrecht is aangedaan. Of kom je zelf tot het besef dat je niet handig bezig bent geweest. “Sorry” zeggen. Hoe moeilijk dat ook kan zijn.
Maar zelfs dan: De schuld blijft. Dan zeggen ze wel eens: Vergeven… vooruit, maar vergeten doe ik het nooit…. En zo kan het blijven hangen. Jarenlang. En dan komt de eigenaar van de wijngaard zelf. Wat zal hij doen?
 
De lezingen van deze morgen bepalen mensen bij hun schuld. Niet alleen de inwoners van Juda en Jeruzalem waar Jesaja het over heeft. En niet alleen de onrechtvaardige pachters die Jezus noemt in zijn gelijkenis. Maar ook wij worden bij de schuld bepaald. Hoe pijnlijk dan ook. En misschien is er geen antwoord. We zullen in ieder geval ons best moeten doen om te voorkomen dat we schulden maken. Maar dat zal nooit helemaal lukken. Hoeveel regels en wetten we ook bedenken. Soms maken die de schuld alleen maar groter. Dat wist Paulus al te vertellen. En misschien wacht ons straf. Misschien is er een God die ingrijpt. Die zegt: Nu is het genoeg geweest. “Ik zal zorgen dat er overal onkruid komt”. Dat is heel goed mogelijk. En misschien is dat in de wereld nu al aan het gebeuren. Misschien gebeurt wat Jezus zegt: Ik pak de wijngaard van jullie af en geef die aan andere mensen.
Maar ik hoop dat er ook vergeving mogelijk is. Op de één of andere manier. Dat God, of dat de wereld, dat die ander begrip heeft voor ons, voor mij. Kerk belijdt dat Jezus de schuld op zich heeft genomen. Dat Hij het heeft gedragen. Toen en nu nog steeds.
Dat kan tot troost zijn. Maar het betekent ook dat wij moeten blijven proberen om het goede te doen. Om vrucht te dragen. Heel de aarde, een wijngaard van God. AMEN
 

terug
 
 

Liedboek avond
datum en tijdstip 18-10-2017 om 20:00 uur
meer details

kerkdienst met ds. G. Wiersma-Smelt, Ruinen.
datum en tijdstip 29-10-2017 om 10:00 uur
meer details

Dienst van de kerken in en rond Ruinerwold in het teken van de Reformatie
datum en tijdstip 29-10-2017 om 16:00 uur
meer details

 
Adres
Blijdenstein 3
7961 LH Ruinerwold
 
Kerkdiensten

Wij ontmoeten u graag in onze
dienst op de zondagmorgen;
aanvang: 10:00 uur.

Voor informatie over kerkdiensten in het algemeen.

Voor concrete informatie over de kerkdienst 

voor vervoer of oppas 

 

 
uit de pastorie

preek en
overweging

 
Contact met de kerk.

Bij vreugde en verdriet en
ledenadministratie






 
wacht u op bezoek?
 voor info
 
kaarsje aansteken

dit kunt u doen op zondag 
 
kerk(gebouw) ook voor u!
Geschikt voor bijzondere gelegenheden.
 
 
Twaalf Apostelenboom

in beeld en gedicht 
zie hier.
 
 
ANBI

Voor de ANBI gegevens
 
 
Protestantsekerk.net is een samenwerking tussen de dienstenorganisatie van de Protestantse Kerk in Nederland en Human Content Mediaproducties B.V.